Ibilbideak

 

Dorretxeak, Kalero, olak era errotak

Agüera ibaiak udalerri osoa zeharkatzen du, haranaren iragan historikoaren lekukoa izanik eta baita ere Concejoren lehenengo industrien motorra.

Agüera ibaiko ibilbidea 1 Agüera ibaiko ibilbidea 2 Agüera ibaiko ibilbidea 3

Ibilbidea

Pando auzoan ibilbidea hasita, Pandoren leinua Agüera ibaiaren ibarran, alokaturik zeuzkan eta beraien diru iturri bat zena, ola eta errotaren ondoan eraikitako dorretxea ikusten dugu. Gaur-egunera iritis den edifizioa zenbait aldaketak jasan izan ditu, leihoen hertsipena edo almenadoren kenketa esate baterako. Edifizio kubikoa da, harlaneko hormekin eta aulki ondolandutak eskinetan eta hutsetan. Jatorrizko elementuak baditu, behe solairuan arku ekartzar bat bezala, eta lehengo solairuan sarbide printzipala edi puntukoa patinarekin, banderizar etxebizitzetan oso ikusia.

Agüera ibaiko ibilbidea 4 Agüera ibaiko ibilbidea 5 Agüera ibaiko ibilbidea 6

 Agüera ibaiaren lorratza jarraituz, eta foru errepidean 30 metro barneratuz, gure esquinera bihurgune bat eta gero, barrabildutako kalero bat aurkitzen dugu, Turtziozeko ondare industrial aurreko garaiko lekukoa. (denbora: 5-10 minutu). Errepidea utziz eta Pando auzorantz bideratuz, ibaiaren ondoan asialdirako eremua aurkitzen dugu, bere eretgiak, jesarlekuak eta jolas eremuekin.

Eremu hau atsedenlekua bezala erabiltzen da, Bsinagre auzora bideratu baino lehen, Las Oberas auzoaren bidetik, non ibaiaren uharka eta Basinagre errota uharkaren jaiotza polita ikus dezakegu. (denbora: 10-15 minutu).

Basinagreren erdiguneak, ibaiaren ondoan La Era dorre-jauregia kontserbatzen du. Jatorrizko elementuak oraindik kontserbatzen ditu, erdi-puntuko sarbidea bezala, gaur ataburuztua, 8 luze dobelekin eta bere alboan saetera txiki batek horma zeharkatzen du.
Lehenengo solairuko leiho batzuk beste zahar batzuen sillareak erabili dituzte eta ganbarotean leihotxo bat. Etxearen aurrean balizaren lauza handien zelaia, garia eultzizten zen lekuan.

Agüera ibaiko ibilbidea 7 Agüera ibaiko ibilbidea 8 Agüera ibaiko ibilbidea 9

Basinagreren hondean, aintzinako bide erreal hartuko dugu Agüerara iristeko, nondik Kokabrea, Mingon eta Logalaneko kobazuloak ikusi ahal ditzakegu. Kobazulo hoietan, Tutziozeko lehen biztanleak bizi eta haien hildakoak lurperatzen zituzten.

Bidea, urrats bakoitzan harritzen gaituen flora eta fauna naturalaren mundu birjina erakusten digu. (denbora:20 minutu). Turtziozen beste ezaugarri bat, turtziar baserria da. Aüera ibaiaren zehar eta Pando auzoaren zehar aurkituko ditugu, taldeeetan elkartutak.

XVII. Mendean, Enkarterriko Mendebaldean (Turztioz, Artzentales, Karrantza, eta Agüera ibaia eta Guriezoren haranean), euskal baserria eta mendi etxearen arteko nahasketa interesgarria, Turtziar baserria deritzona, arrakasta handiarekin frogatu zen.